MK I EN I SH
 
 
Lajme
eIFL.net Electronic Information for Libraries tė dhėna elektronike pėr bibliotekat

Pyetjet mė tė parashtruara :
Ēka ėshtė eIFL.net ?
Pėrse pikėrisht EBSCO?
Pėrse shoqėri bibliotekash?
Cilat janė parimet udhėheqėse tė eIFL ?
Cilat janė qėllimet e eIFL.net ?
Cilėt janė anėtarėt e eIFL.net?
Ēka u ofron eIFL.net anėtarėve tė vet?


teksti ėshtė marrė dhe ėshtė pėrshtatur nga faqja e eIFL http://www.eifl.net/about/about.html me leje nga ekipi i eIFL

Ēka ėshtė eIFL.net ?
eIFL.net (lexohet eifėll net) ėshtė njė fondacion i pavarur qėllimi i sė cilės ėshtė tė udhėheqė, tė zhvillojė bisedime, tė pėrkrahė dhe tė pėrfaqėsojė qasjen e gjėrė tė burimeve elektronike pėr shfrytėzuesit e bibliotekės tė vendeve nė tranzicion dhe nė zhvillim. Pėrqėndrimi kryesor i eIFL ėshtė zhvillimi i bisedimeve pėr ēmime tė volitshme tė parapagesės mbi baza tė konzorciumit shumė-shtetėrore, pėrkrah zhvillimin e shoqėrive tė bibliotekave kombėtare nė vendet anėtare.
eIFL ėshtė formuar nė tetor tė vitit 1999, si iniciativė e Institutit Shoqėria e Hapur (OSI) njė fondacion privat dhe programues, si njė pjesė e rrjetit tė Fondacionit Soros. Nė vitet e 90-ta Instituti Shoqėria e Hapur ka investuar mjaft nė zhvillimin e bibliotekave dhe modernizimin e tyre nė vendet e rrjetit tė saj, posaēėrisht nė vendet post-socialiste tė Evropės Qėndrore dhe Lindore, si edhe nė ish Bashkimin Sovjetik. Kėto vende me traditė kanė njė sitem tė sofistikuar edukativ dhe pa dyshim paraqesin njė treg tė ri tė furnizuesve ndėrkombėtarė me informacione shkencore. Megjithatė, ēmimet e larta tė parapagesės si edhe vetėdija relativisht e ulėt e alternativės elektronike tė revistave tė botuara, i veēon kėto vende prej vendeve tė rrethit tė revistave akademike ndėrkombėtare dhe bazat e tė dhėnave.
Duke pėrkrahur parimisht arsimin dhe hulumtimet nė vendet nė tranzicion, Instituti Shoqėria e Hapur ka pėr qėllim t’ju ndihmojė bibliotekave tė arrijnė qasje tė mjaftueshme nė burimet shkencore elektronike. Pasi qė qasja nė materialin digjital nė Internet mund tė zgjerohet nė ēmim margjinal pėr furnizuesin e informacioneve, ideja ishte tė balansohet fuqia blerėse e vendeve individuale tė varfėra dhe me furnizuesit e informacioneve tė bėhet njė marrėveshje nė emėr tė konzorciumit shumė-shtetėrore. Me kėtė model Instituti Shoqėria e Hapur pėrpiqet tė ofrojė zgjidhje jo vetėm nė ndarjen digjitale mes Lindjes dhe Perėndimit, por edhe tė mundohet tė sigurojė qasje tė barabartė nė vetė vendet anėtare, tė mundohet pėr institucione mė mirė tė financuara si edhe bibliotekat mė tė vogla me mė pak tė ardhura t’i pajisė me furnizime tė rreja.
Nė vitin 2002 eIFL u nda formalisht nga Instituti Shoqėria e Hapur dhe u emėrua si fondacion i pavarur. Nė kohė tė fundit eIFL pjesėrisht financohet nga Instituti Shoqėria e Hapur dhe kėrkon partnerė pėr bashkė-financim. Fondacioni i ri eIFL vepron si agjent i shoqėrive-anėtare ndėrkombėtare. Pėrveē negociatave pėr pėrmbajtje nė emėr tė anėtarėsisė sė saj, eIFL ofron trajnim, kėshillim dhe njė sėrė shėrbimesh tė tjera.
Mė shumė pėr eIFL mund tė lexoni nė eIFL Direct. (#Direct)

Pėrse pikėrisht EBSCO?
Zgjedhja fillestare e partnerėve botues dhe agregatorėve u zbatua sipas procedurės sė dy tenderėve publik tė shpallur nė prill 1999 dhe korrik 2001. Nė tenderin e parė janė kėrkuar oferta pėr revista dhe baza tė tė dhėnave nga fusha e shkencave shoqėrore dhe humane, ndėrsa nė tė dytin nga shkenca dhe teknologjia. Tė dy thirjet pėr oferta kanė kėrkuar ēmime vetėm pėr modelin elektronik, me pėrqėndrim tė veēantė tė pėrmbajtjeve tė plota (full-text).
Pėr kėtė iniciativė shumė-shtetėrore u aprovua modeli pėr licencė kombėtare-leje pėr shfrytėzimin nė nivel shtetėror pėr ēmimin qė e paguan konzorciumi kombėtar, njė numėr i pakufizuar i bibliotekave mund tė regjistrohen pėr qasje dhe njė numėr i pakufizuar i shfrytėzuesve munden njėkohėsisht tė shfytėzojnė shėrbimet. Maqedonia poashtu ka licencė kombėtare pėr qasje nė bazat e tė dhėnave tė EBSCO pėrmes eIFL.

Pėrse konzorcium bibliotekash?
Gjatė viteve tė para tė projektit, tė punėsuarit nė Fondacionet kombėtare tė Sorosit, nėn udhėheqje tė ekipit koordinues tė eIFL nė Budimpeshtė, ishin pėrgjegjės pėr administrimin dhe siguronin fonde pėr parapagimet. Kjo qasje prej lartė poshtė respektivisht prej njė projekti tė jashtėm nė tė brendshėm, arsyetohej nga:
- Mungesa e eksperiencės sė vendeve tė Sorosit nė pėrdorimin e burimeve elektronike;
- Nevoja pėr koordinim efikas nė implementimin e inicijativės inovative.
Megjithatė, qėndrueshmėria afatgjate e projektit kėrkonte njė angazhim mė aktiv tė bashkėsive tė bibliotekave lokale nė koordinimin e qasjes, promovimit, trajnimit, kėrkimit tė mjeteve dhe pagesave pėrmes eIFL. Pėr shkak tė madhėsisė tė modelit tė konzorciumit, u bė e qartė se konzorcimuet ekzistuese ose fillestare tė bibliotekave lokale mund tė marrin pėrsipėr atė rol.
Prej vitit 2001 eIFL u pėrqėndrua nė diēka tjetėr: pėrkrahje nė formimin e konzorciumeve tė bibliotekave nė vendet anėtare, me qėllim qė tė sigurojė qėndrueshmėri tė qasjes dhe pėrdorim efektiv tė burimeve tė ofruara elektronike. Linja e re e punės i’u drejtua kėshillimit tė anėtarėve lidhur me pyetjet pėr formimin e konzorciumit, pėrmes furnizimit me burime tė dobishme dhe organizimit tė takimeve dhe trajnimeve tė ndryshme. Nė vitin 2002 eIFL parashikoi edhe grante pėr shoqėritė. Ky grant dedikohet pėr mbulimin e harxhimeve tė konzorciumeve si edhe pėr shpenzimet e organizimit, shpenzimet e zyrave, takime, pjesėmarrje nėpėr konferenca dhe vizita nėpėr konzorciumet tjera tė sukseshme.

Cilat janė parimet udhėheqėse tė eIFL ?
Parimet kryesore qė drejtojnė aktivitetet e eIFL mund tė pėrmblidhen si vijon:

- Qasja nė informata ėshtė qenėsore nė arsim dhe hulumtim dhe luan njė rol tė rėndėsishėm nė zhvillimin e shoqėrive;
- Fuqia e kombinuar e blerjes dhe e negociatave tė bibliotekave mund tė sigurojė qasje tė qėndrueshme tė informacioneve elektronike tė vendeve nė tranzicion;
- Rritja e fuqisė qytetare dhe pėrhapja e demokracisė varet nga qasja e barabartė nė informacionet e botės; eIFL i kushtohet nivelimit tė barazimit nė kėtė fushė.

Cilat janė qėllimet e eIFL.net ?
Ndėr qėllimet kryesore tė eIFL.net ėshtė bashkimi i fuqisė blerėse tė njė numri tė madh tė bibliotekave, pėrfaqėsimi i bibliotekave dhe shoqėrive tė tyre nėpėr negociatat me shitėsit dhe prodhuesve tė burimeve tė informacioneve, si edhe me sponzorėt dhe ato qė pėrgadisin politikat.
Krahas kėsaj, eIFL ka pėr qėllim :
- tė zgjerojė radhėt e ofertave tė prodhimeve;
- tė rrisė llojllojshmėrinė e modeleve tė dėrgimit dhe modeleve tė financės ashtu qė tė pėrshtasė njė llojllojshmėri mė tė madhe tė kėrkesave tė anėtarėve tė saj;
- tė zgjerojė numrin e antėrave tė saj;
- tė sigurojė ndarje tė dijes dhe burimeve mes anėtarėve tė saj.

Cilėt janė anėtarėt e eIFL.net?
Anėtarėt e eIFL.net janė shoqėri lokale qė janė pėrgjegjės pėr licencat nacionale pėr burimet elektronike. Struktura, anėtarėsia, dhe financimi i kėtyre shoqėrive ndryshon prej vendit nė vend. Disa prej tyre kanė status formal dhe ofrojnė njė numėr tė madh tė shėrbimeve, disa janė joformale ku bibliotekat bashkohen me tė vetmin qėllim qė ėshtė licenca e pėrbashkėt pėr qasje nė revistat elektronike. Nė disa raste biblioteka nacionale udhėheq shoqėrinė (konzorciumin) formale ose joformale, e nė disa tė tjera ekziston zyra e shoqėrisė. Njė numėr i madh i anėtarėve pajisen me subvencione shtetėrore pėrmes procedurave formale tė aplikacionit, por nė shumė raste parapagimi pėr qasje bėhet pėrmes anėtarėsimit tė bibliotekave. Pėr mė shumė rreth shoqėrisė kombėtare tė Maqedonisė dhe vendet e saj anėtare- lexoni kėtu. (link: MEL FAQ=struktura)
Gjeografikisht, eIFL.net filloi nė vendet ku funksionon rrjeti i fondacioneve tė Sorosit. Megjithatė, si rezultat i kėrkesave tė shumta nga vendet tjera tė botės nė zhvillim, nė vitin 2002 filloi ekspanzioni gjeografik i eIFL. Vendet e reja shqyrtohen individualisht pėr tu kyqur, ashtu qė hapi i parė ėshtė identifikimi i trupit tė vėrtetė (konzorcium, shoqėrimi i bibliotekave ose bibliotekės kombėtare) qė mund ta pėrgadisė bashkėsinė e bibliotekave pėr qasje nė revistat elektronike nė nivel tė shtetit.
eIFL tani bashkon mė se 2.200 biblioteka nė mė shumė se 40 vende, popullata e sė cilėve numėron rreth 800 milion. Pėr tė parė listėn e plotė tė vendeve anėtare tė eIFL.net klikosni kėtu http://www.eifl.net/countries/countries.html

Ēka u ofron eIFL anėtarėve tė saj?
Shėrbimi kryesor i eIFL.net ėshtė sigurimi i qasjes nė revistat e modeluara komerciale dhe bazat e tė dhėnave, pėrmes negociatave kolektive me botuesit elektronik dhe agregatorėve tė tyre. Krahas kėsaj, eiFL.net ofron edhe shėrbime tė tjera si vlerėsim tė nevojave informative, instrukcione dhe licenca tė modeleve, trajnim dhe punėtori, ndarje tė dijeve dhe informacioneve, marketing dhe promovim tė shėrbimeve tė shoqėrive (konzorciumeve) lokale, etj.
Nėse dėshironi tė dini mė shumė pėr shėrbimet e eIFL.net klikosni kėtu: http://www.eifl.net/services/services.html

eIFL Direct
Mė 1. shtator 1999, Instituti Shoqėria e Hapur- Budapest [http://www.soros.org] dhe EBSCO Publishing (http://www.epnet.com/) lidhėn njė kontratė pėr bashkėpunim mbi projektin e krijimit tė shoqėrisė (konzorciumit) mė tė madh tė informacioneve nė botė.
Projekti u quajt Informacione elektronike pėr bibliotekat-Direkt (ose eIFL Direct), pasi qė qėllimi kryesor i saj ishte t’i pajisė me informacione biblitekat (qoftė me informata universitare, hulumtuese, medicinale, qytetare, kombėtare apo parlamentare), ministritė dhe organizatat joqeveritare. Shfrytėzuesit pėrfshijnė punėtorė shkencorė, studentė, kuadėr akademik dhe nė pėrgjithėsi publikun e vendeve tė tranzicionit, tė cilėt kryesisht pėr shkak tė ēmimeve tė jashtėzakonshme tė parapagimit, nuk kishin qasje nė kėto burime mė parė.
Duke i’u falemnderuar eIFL Direct, vendet anėtare mund tė paguajnė me njė ēmim shumė mė tė ulėt parapagimin qė vlen pėr tė gjithė shtetin. Ēmimet fillestare u garantuan pėr tre vjet. Trajnimi i udhėhequr nga instruktorėt e EBSCO, ishte njė element kyēės pėr zbatimin e suksesshėm tė projektit nė vendet ku bibliotekarėt dhe shfrytėzuesit nuk kishin pėrvojė nė pėrdorimin e burimeve elektronike.
Mė se 2.000 institucione tani marrin pjesė nė projekt dhe numri po vazhdon tė rritet akoma. Deri tani mė shumė se 4.000.000 hulumtime janė regjistruar nė bazat e tė dhėnave tė EBSCO dhe ky numėr po rritet dita ditės gjithnjė e mė shumė. Nė ato vende ku lidhja me Internet ėshtė shumė e shtrenjtė apo e dobėt dhe jostabile, bibliotekat shfrytėzojnė bazat e tė dhėnave nė format CD/DVD.
Mė shumė informata rreth EBSCO mund tė gjeni kėtu. (link to EBSCO FAQ services)

teksti ėshtė marrė dhe ėshtė pėrshtatur nga faqja e eIFL http://www.eifl.net/about/about.html me leje nga ekipi i eIFL


Electronic Information for Libraries
National University Library
Cooperative online bibliographic system and services
Foundation Open Society Institute Macedonia
 
BeM

Bibliotekat eMaqedone
Veb portali i informatave tė kėrkimeve tuaja
Vend i qėlluar fitim tė informative bibliografike, faktografike, biografike, numerike dhe tjera lloje pė shkencat natyrore, aplikative, shoqėrore, humanitare, dhe artet.
Portali mundėson qasje pa pagesė deri tek informatat mė tė reja nga tė gjithė sferat e veprimtarisė njerėzore.

BeM paraqet konzorcium tė Bibliotekave maqedone tė cilėn e kordinon qasja(online) direkte deri tek resurset tė nivelit nacional.
Nė kėtė mėnyrė bėhet promocioni i teknologjive tė reja nė bibliotekė, institucione qeveritare dhe organizata joqeveritare.

Pėr mė tepėr pėr BeM Anėtarėsimi nė BeM

Qasje pa pagesė nė revistat elektonike perms EBSCO Direct
Shfrytėzuesit tanė mund tė kenė qasje deri tek bazat e tė dhėnave EBSCO Direct tė cilat pėrmbajnė mijėra punime kėrkimore dhe tė tjera nė formė tė librit, revistave konferencave, fografive, harta dhe lloje tė tjera tė informative.

Regjistrohuni EBSCO Direkt qė tė fitoni emėr shfrytėzues pė qasje nė bazat e tė dhėnave EBSCO Direct.
Nė se jeni tė rinj, lexojini pyetjet mė shpesh tė parashtruara dhe pėrgjigju pė EBSCO Direct Fakte pėr BeM





 
Kreu I Kontakt